Zarządzanie bólem

Percepcja jest rzeczywistością

Zarzadzanie bolem

Co to jest ból? Aby zrozumieć naturę bólu i skutecznie go leczyć, przyjrzyjmy się fizycznym, emocjonalnym i psychologicznym czynnikom, które określają sposób, w jaki odczuwają go poszczególne osoby.

Czynniki wpływające na odczuwanie bólu

Sposób, w jaki dana osoba odbiera ból to wynik zarówno czynników fizjologicznych, jak i fizycznych. Ból jest jednym z najważniejszych sposobów komunikowania się naszego ciała ze światem. Człowiek przetwarza bodźce bólowe poprzez złożone zjawiska neuronalne. Komórki nerwowe odbierają potencjalnie szkodliwe bodźce i wysyłają sygnał do mózgu, który ocenia stopień zagrożenia oraz koordynuje sposobem reakcji. Fizyczne odczuwanie bólu jest wysoce subiektywne. Jednak dla większości ludzi ból zlokalizowany w okolicy głowy, w tym zwłaszcza ból zębów, jest bardzo trudny lub nawet niemożliwy do zignorowania. Próchnica zębów, nadwrażliwość, ropnie oraz choroby przyzębia należą do najczęstszych rodzajów bólu, które skłaniają pacjentów do wizyty w gabinecie stomatologicznym.

Ból i emocje

Emocje mają ogromny wpływ na doświadczenie odczuwania bólu i stanu psychicznego, co szczególnie manifestuje się podczas wizyty u dentysty. Takie czynniki osobiste, jak: traumatyczne wspomnienia z przeszłości, wiek, płeć, wpływy społeczne i kulturowe, oczekiwania oraz postawy modelują sposób w jaki dana osoba interpretuje ból. Zadaniem dentysty jest więc zrozumienie stanu emocjonalnego pacjenta oraz zindywidualizowane podejście zapewniające jak najlepszą opiekę medyczną.

Psychologia bólu i konsekwencje lęku dentystycznego

Jeśli chodzi o ból, bodźce psychologiczne mogą wywoływać dokładnie taki sam efekt jak stymulacja fizyczna. Naukowe modele bólu psychicznego umożliwiają obiektywne badanie zjawiska odczuwania bólu. W jednym z badań (Eisenberger et al. 2003) skanowano mózgi pacjentów, gdy grali w interaktywną grę komputerową. Kiedy uczestnicy przegrywali i byli wykluczani z gry, reakcja cierpienia w ich mózgach okazała się być podobną do efektu jaki wywołuje ukłuciem igłą.

Ból jest częściej zgłaszany przez ludzi, którzy są niespokojni i mają wspomnienia bolesnych doświadczeń. Młodsi ludzie oraz osoby z wyższym wykształceniem również częściej zgłaszają dolegliwości bólowe. Negatywne emocje mogą zwiększyć odczuwanie bólu. Jakie są tego konsekwencje? Badania pokazują, że zaniedbanie opieki stomatologicznej może prowadzić do chorób serca, udaru mózgu i cukrzycy1.  Pacjenci unikający leczenia, osoby cierpiące na lęk stomatologiczny oraz dentofobię stanowią grupę borykającą się z większym zagrożeniem zdrowia. Ludzie ci cierpią również z powodów finansowych, ponieważ ponoszą wyższe koszty leczenia, gdy zamiast leczyć się wcześniej wybierają schemat unikania, doprowadzając do zaostrzeń i komplikacji.

Jak bodźce bólowe docierają do mózgu: teoria „bramki”

Zgodnie z teorią bramkową sterowania bólu (Melzack i Wall, 1965), mechanizm „bramki”w ośrodkowym układzie nerwowym otwiera się i zamyka, aby przekazywać informację o bólu do mózgu lub ją blokować. Komunikaty bólowe są przesyłane w formie impulsów nerwowych. Mogą być wzmacniane, zmniejszane i blokowane, zanim dotrą do mózgu, gdzie ból jest interpretowany, a następnie odczuwany. Dentyści mogą wykorzystać to zjawisko do modulowania bólu i rozluźnienia pacjentów podczas leczenia.

Co może zrobić dentysta?

Dentyści muszą pamiętać, że dla pacjentów odczuwających ból zębów „percepcja jest rzeczywistością”. Aby zmniejszyć strach i stres, mogą zacząć od zapewnienia kojącego środowiska. Ważne jest również śledzenie najnowszych technik radzenia sobie z lękiem przed leczeniem stomatologicznym. W komunikacji z pacjentem pomocne jest również proste wyjaśnienie fizjologii bólu.

 

1- WebMD.com dental care and diabetes