Gdy w 2009 roku wprowadzono na rynek Biodentine™, stał się on pierwszym kompleksowym substytutem zębiny, zdolnym do pełnej odbudowy utraconych tkanek zębiny i szkliwa zarówno w obrębie korony, jak i korzenia zęba. Ten ultraczysty cement na bazie krzemianu trójwapniowego, oparty na opatentowanej technologii Active Biosilicate Technology™, wykazuje potwierdzoną bioaktywność, biokompatybilność, wysoką wytrzymałość mechaniczną oraz stabilność wymiarową¹˒². Dzięki tym właściwościom Biodentine™ od lat z powodzeniem stosowany jest w procedurach stomatologii zachowawczej i endodoncji.
Potwierdza to dr Kreena Patel, specjalistka endodoncji. Od ponad dekady wykorzystuje ona Biodentine™ w procedurach odtwórczych. Początkowo stosowała go jedynie jako cienką warstwę pod cement glasjonomerowy (GIC) i odbudowę kompozytową. Jednak od momentu, gdy trzy lata temu odkryła zalety Biodentine™ jako materiału do wypełnień masywnych (bulk fill), całkowicie zrezygnowała z GIC. Obecnie stosuje Biodentine™ od miazgi aż po koronę zęba w procedurze Bio-Bulk Fill, nakładając bezpośrednio na niego stałą odbudowę kompozytową.
Jak szczegółowo wyjaśnia dr Patel w tym miejscu, takie podejście przynosi szereg praktycznych korzyści zarówno dla lekarza, jak i pacjenta. Co istotne, procedura Bio-Bulk Fill z użyciem Biodentine™ może być przeprowadzona szybko, w trakcie jednej wizyty, co oznacza krótszy czas spędzony na fotelu i mniejszą liczbę wizyt. Najważniejsze jednak jest to, że Biodentine™ pozwala jej znacząco poprawić wyniki kliniczne oraz długoterminowe rokowanie pacjentów. Oto dlaczego.
Więcej uratowanych zębów dzięki wyższej bioaktywności3-6 ***
Zachowanie żywotności zęba jest zawsze rozwiązaniem preferowanym, o ile jest to możliwe. Jak zauważa dr Patel: „Miazga pełni wiele kluczowych funkcji, w tym odpowiada za dentynogenezę, obronę immunologiczną oraz propriocepcję.”Zachowanie tkanki miazgi umożliwia utrzymanie tych funkcji i stanowi najmniej inwazyjne podejście terapeutyczne.
Dzięki swojej wysokiej bioaktywności3-6**, Biodentine™ otwiera taką możliwość dla coraz większej liczby pacjentów. Materiał ten współdziała z naturalnymi mechanizmami gojenia organizmu, sprzyjając regeneracji miazgi poprzez tworzenie środowiska korzystnego dla angiogenezy oraz uwalniania czynników wzrostu². Dodatkowo w zębinie podścielającej tworzone są pory, przez które dyfundują wysokie stężenia jonów wapnia, hydroksylowych i węglanowych, co zwiększa mineralizację, prowadząc do powstawania zębiny reakcyjnej oraz mostów zębinowych.3-5
Badania nad bioaktywnymi właściwościami Biodentine™ potwierdzają decyzję dr Patel o przejściu z GIC na bio-bulk filling. Warstwa zębiny wytwarzana dzięki Biodentine™ jest grubsza i bardziej zbita niż ta powstająca przy użyciu GIC, zapewniając optymalną ochronę miazgi¹. Podobne wyniki obserwuje się w porównaniu z innymi materiałami – znacznie większą ilość zębiny trzeciorzędowej stwierdza się przy zastosowaniu Biodentine™ niż przy MTA lub wodorotlenku wapnia, a sam most zębinowy jest bardziej porowaty niż w przypadku tego ostatniego⁷.
Doskonała biokompatybilność z tkanką miazgi 1,8***
Wiele materiałów na bazie krzemianu trójwapniowego powstaje na bazie cementu portlandzkiego, który zawiera jedynie około 68% krzemianu trójwapniowego i może zawierać toksyczne pierwiastki śladowe pozostałe po procesie produkcji⁹.
Biodentine™ wykorzystuje natomiast krzemian trójwapniowy wytwarzany w oparciu o opatentowaną technologię Active Biosilicate Technology™. Firma Septodont sprawuje ścisłą kontrolę nad całym procesem produkcji – od początku do końca – eliminując aluminium, metale ciężkie i inne zanieczyszczenia¹. Efektem jest materiał o bezkonkurencyjnej czystości, pozbawiony działania cytotoksycznego, mutagennego, uczulającego czy drażniącego wobec miazgi (nawet przy jej ekspozycji), co zapewnia wysoką żywotność komórek i wspiera procesy biologicznego gojenia¹˒².
Właściwości przeciwdrobnoustrojowe sprzyjające powodzeniu leczenia
Utrzymująca się obecność bakterii jest jedną z głównych przyczyn niepowodzeń leczenia endodontycznego i zachowawczego, prowadząc do infekcji, próchnicy wtórnej oraz bólu. Podczas wiązania Biodentine™ uwalnia jony hydroksylowe, wytwarzając silnie zasadowe środowisko o pH powyżej 11, wyjątkowo niekorzystne dla wzrostu bakterii²˒¹⁰. Znacząco zmniejsza to ryzyko powikłań i konieczności ponownego leczenia.
W procedurach pośredniego pokrycia miazgi, gdzie cienka warstwa zębiny próchnicowej może zostać pozostawiona nad miazgą, pozostawienie pewnej liczby bakterii jest nieuniknione. Dzięki właściwościom przeciwdrobnoustrojowym Biodentine™ umożliwia lekarzom kontrolę tego ryzyka i zastosowanie bardziej zachowawczego podejścia terapeutycznego, pozwalającego na zachowanie większej żywotności i funkcjonalności naturalnego zęba¹¹.
Wytrzymałość i twardość naturalnej zębiny
Istotnym czynnikiem, który wpłynął na decyzję dr Patel o przejściu z GIC na Biodentine™ w procedurze Bio-Bulk Fill, była wytrzymałość tego materiału. Jak podkreśla: „Wiemy, że Biodentine™ ma bardzo zbliżone właściwości fizykomechaniczne do naturalnej zębiny, dlatego doskonale nadaje się do tego zastosowania.”
Zarówno Biodentine™, jak i GIC wykazują podobną wytrzymałość na zginanie do naturalnej zębiny; kluczowa różnica dotyczy jednak wytrzymałości na ściskanie oraz twardości. Oba materiały wykazują gwałtowny wzrost wytrzymałości na ściskanie w ciągu pierwszych 60 minut po związaniu. Po 24 godzinach Biodentine™ zaczyna jednak wyraźnie przewyższać GIC, zbliżając się do naturalnej zębiny zarówno pod względem wytrzymałości na ściskanie, jak i mikrotwardości¹. Po siedmiu dniach wytrzymałość GIC zaczyna spadać, podczas gdy Biodentine™ nadal ją zwiększa, osiągając po 28 dniach wartości porównywalne z naturalną zębiną.
Dla pacjenta oznacza to stabilną, trwałą odbudowę, mniej podatną na złamania pod wpływem sił żucia oraz wiernie odtwarzającą funkcjonalną wytrzymałość naturalnego zęba, z wysokim długoterminowym powodzeniem klinicznym i radiologicznym¹².
Pełne zaufanie do szczelności brzeżnej
Dr Patel podkreśla, że powodzenie procedur pokrycia miazgi, pulpotomii czy napraw perforacji zależy ostatecznie od uzyskania niezawodnie szczelnego uszczelnienia brzeżnego. Biodentine™ pomaga jej osiągnąć ten cel na kilka sposobów.
Po pierwsze, Biodentine™ wykazuje wyjątkową adhezję do ściany zębiny dzięki mikromechanicznemu zakotwiczeniu¹. Materiał odkłada mineralne „tagi” w ujściach kanalików zębinowych, tworząc szczelną granicę i silne połączenie z powierzchnią zębiny¹³. Proces ten zachodzi bez konieczności kondycjonowania zębiny, co zmniejsza ryzyko nadwrażliwości pozabiegowej¹³. Co więcej, siła wiązania zwiększa się wraz z czasem po związaniu materiału.
Po drugie, Biodentine™ nie zawiera żywic, cechuje się bardzo niską zawartością wody i małą porowatością w porównaniu z podobnymi materiałami. Po drugie, Biodentine™ nie zawiera żywic, cechuje się bardzo niską zawartością wody i małą porowatością w porównaniu z podobnymi materiałami. Dzięki temu zachowuje doskonałą stabilność wymiarową w czasie, wykazując wysoką odporność na skurcz i mikroprzeciek¹⁵˒¹⁶. Choć w silnie kwaśnym środowisku może ulegać niewielkiej erozji, Biodentine™ wykazuje większą odporność na działanie kwasów i istotnie mniejszy mikroprzeciek niż GIC w tych samych warunkach¹.
Przy stosowaniu Biodentine™ pod odbudowę kompozytową część lekarzy obawia się, że podczas polimeryzacji i skurczu kompozytu materiał zostanie „oderwany” od miazgi, pozostawiając pustą przestrzeń. Choć dr Patel również miała takie obawy, doświadczenie pokazało jej, że zastosowanie grubszej warstwy Biodentine™ skutecznie zabezpiecza przed ryzykiem związanym ze skurczem kompozytu.
Sojusznik nawet w najbardziej wymagających przypadkach
Dla dr Patel wybór Biodentine™ oznacza możliwość uzyskania doskonałych wyników klinicznych nawet w najbardziej złożonych przypadkach.
Przywołuje ona przypadek pacjenta, u którego trzy tygodnie po ekspozycji miazgi podczas usuwania próchnicy przez lekarza stomatologa ogólnego wystąpiły objawy odwracalnego zapalenia miazgi¹⁷. Badanie radiologiczne ujawniło zaskakującą obecność ośmiu kanałów korzeniowych, co doprowadziło do rozpoznania rzadkiej anomalii rozwojowej – geminacji. Polega ona na próbie podziału jednego zawiązka zęba, prowadzącej do powstania dwóch koron przy wspólnym systemie kanałowym.
Na tym etapie dr Patel spodziewała się nieodwracalnego stanu zapalnego w okolicy ekspozycji, jednak wiedziała, że leczenie endodontyczne przy tak złożonej anatomii wymagałoby rozległego, destrukcyjnego dostępu i trudnej odbudowy. Zdecydowała się więc na leczenie miazgi żywej z użyciem Biodentine™ XP w procedurze Bio-Bulk Fill.
Wybrała częściową pulpotomię zamiast pełnej, aby zachować jak najwięcej tkanek koronowych i miazgi. Po usunięciu 2–3 mm miazgi była w stanie bezpośrednio nałożyć Biodentine™ XP na miejsce ekspozycji i wykonać odbudowę kompozytową podczas tej samej wizyty. Choć nadwrażliwość utrzymywała się przez dwa tygodnie po zabiegu, podczas kontroli po siedmiu miesiącach pacjent był bezobjawowy, a zdjęcia radiologiczne nie wykazywały przejaśnień okołowierzchołkowych ani istotnej retrakcji miazgi.
Jak przekonać pacjentów do zalet Biodentine™
Jako lekarze dentyści doskonale znamy wartość Biodentine™, ale jak przekonać do niej pacjenta? Dr Patel wyjaśnia:
„Jako klinicysta musisz uwzględnić koszt Biodentine™ w swoim honorarium, w przeciwnym razie będziesz się wahać przed jego użyciem. Dlatego pobieram dodatkową opłatę za zastosowanie tego materiału – uwzględnia ona również czas potrzebny na zabieg. Kluczowe jest jednak uzasadnienie tej decyzji w kategoriach istotnych dla pacjenta.
Tłumaczę pacjentom, że Biodentine™ daje największą szansę na przeżycie miazgi. W dzisiejszych czasach pacjenci są coraz lepiej wyedukowani w zakresie zdrowia jamy ustnej. Rozumieją konieczność zachowania zęba dla uzyskania dobrych długoterminowych efektów i zazwyczaj są zainteresowani bardziej zachowawczym leczeniem. Wyjaśniam im, w jaki sposób Biodentine™ może w tym pomóc – a ich reakcja jest zazwyczaj bardzo pozytywna.”
Na zakończenie podsumowuje:
„Ostatecznie satysfakcja pacjenta sprowadza się do dwóch rzeczy: braku bólu po leczeniu oraz dobrych, długoterminowych wyników. Z mojego doświadczenia wynika, że gdy pracuję w bezpośrednim sąsiedztwie miazgi, Biodentine™ jest najlepszym materiałem do tego celu.”
Referencje
1. Dane wewnętrzne: Plik naukowy Biodentine™. 2011.
2. About I, ed. Biodentine™ Properties and Clinical Applications. Switzerland: Springer. 2022.
3. Elbanna A, Atta D, Sherief DI. In vitro bioactivity of newly introduced dual-cured resin-modified calcium silicate cement. Dent Res J (Isfahan). 2022 Jan 28;19:1. doi: 10.4103/1735-3327.336686. Dostępne pod adresem: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35308449/
4. Nowicka A, Wilk G, Lipski M, Kołecki J, Buczkowska-Radlińska J. Tomographic Evaluation of Reparative Dentin Formation after Direct Pulp Capping with Ca(OH)2, MTA, Biodentine, and Dentin Bonding System in Human Teeth. J Endod. 2015 Aug;41(8):1234-40. doi: 10.1016/j.joen.2015.03.017. Dostępne pod adresem: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26031301/
5. Gong V, França R. Nanoscale chemical surface characterization of four different types of dental pulp-capping materials. J Dent. 2017 Mar;58:11-18. doi: 10.1016/j.jdent.2016.12.009. Dostępne pod adresem: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28043847/
6. Bakhtiar H, Nekoofar MH, Aminishakib P, Abedi F, Naghi Moosavi F, Esnaashari E, Azizi A, Esmailian S, Ellini MR, Mesgarzadeh V, Sezavar M, About I. Human Pulp Responses to Partial Pulpotomy Treatment with TheraCal as Compared with Biodentine and ProRoot MTA: A Clinical Trial. J Endod. 2017 Nov;43(11):1786-1791. doi: 10.1016/j.joen.2017.06.025. Dostępne pod adresem: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28822566/
7. Chauhan A, Dua P, Saini S, Mangla R, Butail A, Ahluwalia S. In vivo Outcomes of Indirect Pulp Treatment in Primary Posterior Teeth: 6 Months’ Follow-up. Contemp Clin Dent. 2018 Jun;9(Suppl S69):S73. doi: 10.4103/ccd.ccd_48_18. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6006903/
8. Poggio C, Ceci M, Dagna A, Beltrami R, Colombo M, Chiesa M. In vitro cytotoxicity evaluation of different pulp capping materials: a comparative study. Arh Hig Rada Toksikol. 2015 Sep 1;66(3):181-8. doi: 10.1515/aiht-2015-66-2589. Dostępne pod adresem: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26444338/
9. Camilleri J. Characterization and hydration kinetics of tricalcium silicate cement for use as a dental biomaterial. Dent Mater. 2011 Aug;27(8):836-44. doi: 10.1016/j.dental.2011.04.010. Dostępne pod adresem: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21600643/
10. Kaur M, Singh H, Dhillon JS, Batra M, Saini M. MTA versus Biodentine: Review of Literature with a Comparative Analysis. J Clin Diagn Res. 2017 Aug;11(8):ZG01-ZG05. doi: 10.7860/JCDR/2017/25840.10374. Dostępne pod adresem: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28969295/
11. Boddeda KR, Rani CR, V Vanga NR, Chandrabhatla SK. Comparative evaluation of biodentine, 2% chlorhexidine with RMGIC and calcium hydroxide as indirect pulp capping materials in primary molars: An in vivo study. Journal of the Indian Society of Pedodontics and Preventive Dentistry. 2019 Jan-mar; 37(60):66. DOI: 10.4103/jisppd.jispd_213_17. Dostępne pod adresem: https://europepmc.org/article/med/30804309
12. Bastos MC, Albuquerque FGA, Filho ELC, Silva PGB, Rolim JPML. Clinical and radiographic success of pulpotomy and pulpectomy in primary and permanent teeth: a Systematic Review and Meta-Analysis. J Clin Exp Dent. 2024 Sep 1;16(9):e1120-e1128. doi: 10.4317/jced.61346. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11470449/
13. Atmeh AR, Chong EZ, Richard G, Festy F, Watson TF. Dentin-cement interfacial interaction: calcium silicates and polyalkenoates. J Dent Res. 2012 May;91(5):454-9. doi: 10.1177/0022034512443068. Dostępne pod adresem: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4077527/
14. Kaul S, Kumar A, Jasrotia A, Gorkha K, Kumari S, Jeri SY. Comparative Analysis of Biodentine, Calcium Hydroxide, and 2% Chlorhexidine with Resin-modified Glass Ionomer Cement as Indirect Pulp Capping Materials in Young Permanent Molars. J Contemp Dent Pract. 2021 May 1;22(5):511-516. Dostępne pod adresem: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34318769/
15. Niranjan B, Shashikiran ND, Singla S, Thakur R, Dubey A, Maran S. A comparative microleakage evaluation of three different base materials in Class I cavity in deciduous molars in sandwich technique using dye penetration and dentin surface interface by scanning electron microscope. J Indian Soc Pedod Prev Dent. 2016 Oct-Dec;34(4):324-30. doi: 10.4103/0970-4388.191410. Dostępne pod adresem: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27681395/
16. Abdelmegid FY, Salama FS, Al-Mutairi WM, Al-Mutairi SK, Baghazal SO. Effect of different intermediary bases on microleakage of a restorative material in Class II box cavities of primary teeth. Int J Artif Organs. 2017 Mar 16; 40(2):82-87. doi: 10.5301/ijao.5000566. Dostępne pod adresem: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28222209/
17. Septodont Stany Zjednoczone. Pulpotomy on an 8-canal tooth? Case Study by Dr. Kreena Patel. 2024. Dostępne pod adresem: https://www.septodontusa.com/media-content/freemium-biodentine-xp-expert-pulpotomy-on-an-8-canal-tooth-case-study-by-dr-kreena-patel/
** Najwyższa średnia wartość uwalniania jonów wapnia oraz ich wysokie stężenie sprzyjające korzystnym interakcjom z komórkami miazgi.
*** Biodentine™ wykazał najwyższy procent komórek żywych, potwierdzając jego biokompatybilność.
Właściwości potwierdzone w badaniach przedklinicznych.
